81 ili alfabetik bir liste gibi ezberlemek hem yorucu hem de kısa ömürlüdür. Haritada kalıcı olan şey, illerin birbirine göre konumudur. Bu yazıda Türkiye haritasını bölgelere ayırıp kıyılardan içeriye doğru ilerleyen, komşu illeri zincir hâlinde bağlayan ve yanlışları tekrar eden bir yöntem anlatıyoruz.
1. Haritayı Yedi Bölgeye Böl
81 il bir kerede değil, yedi coğrafi bölge hâlinde çalışıldığında çok daha kolay yerleşir. Her bölge 8 ile 18 il arasındadır; bir oturumda tek bir bölgeyi bitirmek gerçekçi bir hedeftir. İllerin bölgelere dağılımı şöyledir:
- Marmara (11 il): Balıkesir, Bilecik, Bursa, Çanakkale, Edirne, İstanbul, Kırklareli, Kocaeli, Sakarya, Tekirdağ, Yalova
- Ege (8 il): Afyonkarahisar, Aydın, Denizli, İzmir, Kütahya, Manisa, Muğla, Uşak
- Akdeniz (8 il): Adana, Antalya, Burdur, Hatay, Isparta, Kahramanmaraş, Mersin, Osmaniye
- İç Anadolu (13 il): Aksaray, Ankara, Çankırı, Eskişehir, Karaman, Kayseri, Kırıkkale, Kırşehir, Konya, Nevşehir, Niğde, Sivas, Yozgat
- Karadeniz (18 il): Amasya, Artvin, Bartın, Bayburt, Bolu, Çorum, Düzce, Giresun, Gümüşhane, Karabük, Kastamonu, Ordu, Rize, Samsun, Sinop, Tokat, Trabzon, Zonguldak
- Doğu Anadolu (14 il): Ağrı, Ardahan, Bingöl, Bitlis, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Hakkâri, Iğdır, Kars, Malatya, Muş, Tunceli, Van
- Güneydoğu Anadolu (9 il): Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Siirt, Şanlıurfa, Şırnak
Bazı illerin toprakları iki bölgeye taşar. Burada her il, sınavlarda ve KTO Atlas'ta kullanılan tek bir bölgeyle gösterilmiştir.
2. Önce Kıyı İllerini Yerleştir
Kıyı şeridi haritanın en kolay tanınan çizgisidir. Kıyı illerini sırayla öğrendiğinde iç kısımdaki iller için sağlam bir çerçeve oluşur.
- Karadeniz, batıdan doğuya: Düzce, Zonguldak, Bartın, Kastamonu, Sinop, Samsun, Ordu, Giresun, Trabzon, Rize, Artvin.
- Ege Bölgesi kıyısı, kuzeyden güneye: İzmir, Aydın, Muğla.
- Akdeniz Bölgesi kıyısı, batıdan doğuya: Antalya, Mersin, Adana, Hatay.
Sonra bu şeridin hemen arkasındaki illere geç. Örneğin Trabzon'un güneyinde Gümüşhane, onun doğusunda Bayburt; Antalya'nın kuzeyinde Burdur ve Isparta yer alır.
3. Komşu İllerle Zincir Kur
Bir ili tek başına değil, çevresiyle birlikte hatırla. Ankara iyi bir başlangıç noktasıdır; komşuları Bolu, Çankırı, Kırıkkale, Kırşehir, Aksaray, Konya ve Eskişehir'dir. Ankara'yı ortaya koyup bu yedi ili saat yönünde saydığında İç Anadolu'nun yarısı yerine oturur. Aynı yöntemi Sivas, Erzurum ve Diyarbakır için de uygulayabilirsin.
4. Sık Karıştırılan İlleri Ayrı Çalış
- Kırıkkale ve Kırşehir: İkisi de İç Anadolu'da ve komşudur. Kırıkkale Ankara'ya daha yakındır; Kırşehir onun güneydoğusunda kalır.
- Bartın ve Karabük: Komşu Karadeniz illeridir. Bartın'ın denize kıyısı vardır, Karabük ise kıyıda değildir.
- Aksaray, Nevşehir ve Niğde: Kapadokya çevresinde bir üçgen oluşturur. Üçünü tek bir grup olarak çalışmak işi kolaylaştırır.
- Ardahan ve Iğdır: Ardahan kuzeydoğuda Gürcistan sınırındadır. Iğdır ise Ermenistan, Nahçıvan ve İran sınırında, Ağrı Dağı'nın kuzeyinde yer alır.
5. Plaka Kodlarından İpucu Al
01 Adana'dan 67 Zonguldak'a kadar olan plaka kodları illerin o dönemki adlarıyla alfabetik sırasını izler (Mersin'in 33 olması eski adı İçel'den gelir). 68 ile 81 arasındaki kodlar ise sonradan kurulan illere verilmiştir: Aksaray, Bayburt, Karaman, Kırıkkale, Batman, Şırnak, Bartın, Ardahan, Iğdır, Yalova, Karabük, Kilis, Osmaniye ve Düzce. Bu yeni illerin çoğu eski bir komşudan ayrıldığı için yanındaki büyük ille birlikte hatırlanabilir.
6. Yanlışlarını Tekrar Et
Kalıcı öğrenmenin anahtarı, bildiklerini değil karıştırdıklarını tekrar etmektir. Bir bölgeyi çalıştıktan sonra kendini haritada test et, yanlış bulduğun illeri not al ve ertesi gün yalnızca onlara dön. Birkaç günlük aralıklarla yapılan kısa tekrarlar, tek seferlik uzun bir ezberden daha etkilidir.
Haritada Pratik Yap
KTO Atlas'ta illeri il sınırlarıyla çizilmiş haritada bulursun. Doğru cevabı hemen görür, karıştırdığın illeri tekrar edersin. İstersen bölge bölge ilerle, istersen Türkiye'nin dağlarına geç. Oyun ücretsizdir ve üyelik istemez.